Сярэбраная табакерка

Маўклівасць была цяпер адзінай зброяй Дзіда-дзедавай палонніцы. Яна рыхтавалася маўчаць тысяча годдзямі, каб выждаць долю хвіліны, калі яе нечака ны ўладар забудзецца і адчыніць табакерку. Вось тады...
I палонніца прыдумвала страшныя кары Дзіда-дзеду. Яна з ім расплаціцца так, як умее. Бедны будзе Дзіда-дзед, калі адчыніць табакерку — ой, бедны...
Пры гэтых словах дзед палез рукой за пазуху па табакерку. Унукі выпучылі вочы ад страху, выхапілі табакерку з яго старэчых рук і крыкнулі:
— Выпусціш, дзядок...
— Выпусціш... Выпусціш...
— Каго?
— Смерць!
— Ачмурэлі, дзеткі, ці што?
— Забыліся! Забыліся,— апраўдваліся ўнукі.— Мы думалі, што і цяпер Смерць сядзіць у гэтай табакерцы!
Па ўсёй хаціне зазвінеў дзіцячы смех. Дзед усміхнуўся і слабым голасам сказаў:
— Яшчэ вы, дзеткі, не выраслі са сваіх кашулек... Шмат чаму верыце... Эге!
Дзед задумаўся. Кожная часціна цела ў яго дрыжала. Здавалася, што яму тысяча год. У яго не было сілы і на тое, каб выцягнуць з табакеркі шчапотку ты туню. Бацькі пад рукі павялі старога ў яго каморку і палажылі спапь. Пайшла спаць уся сям'я. Уночы зноў распагодзілася. Спыніўся дождж. Праяснела неба, і ў хацінку ўзіраўся праз акно зацікаўлены месяц. Што ён бачыў? А вось што:
Дзед, ледзь жывы, трымаўся рукамі за сцяну і рухаўся да стала. Ён быў у доўгай зрэбнай кашулі. Да браўшыся да стала, ён адчыніў табакерку і нанюхаўся з такой прагнасцю, нібы цэлы год не нюхаў тытуню. Пачулася самая прыемная для яго музыка:
— Апчхі! Апчхі! Апчхі! Хатнія прачнуліся.
— Што з табой, тата?
— Я ж ледзь не памёр,— сказаў дзед.— Вы не здагадаліся падсунуць мне перад сном табакерку. Ледзь дабраўся да яе.
Дзед пайшоў у сваю каморку крокам юнака.

Ад нянавісці да любві
Пасля дажджу была цёплая раніца.
Гэту раніцу дзед назваў «грыбной», калі раненька-рана ён і ўнукі пайшлі з кошыкамі ў руках у грыбы.
Неба было цёмна-сіняе. Лёгкі ветрык забаўляўся вершалінамі лесу, нібы дзіцячай цацкай. Ён кідаў спе лыя шышкі. Заяц-дзед і зайцы-унукі ўздрыгвалі. Ім гэты жарт не падабаўся. Яны асцярожнымі крокамі ішлі вузенькай сцяжынкай у грыбнік. «Грыбніком» дзед называў малады хвойнік ля касагору. Мох там заўсё дц быў сухі. Там нараджаліся найлепшыя баравікі ва
ўсёй аколіцы. Ісці на грыбнік трэба было касагорам, з якога добра відаць быў усход сонца.
Спявалі дразды. З нары выйшаў вожык і задзіраў лычок у неба. Чырвоны круг сонца ўзнімаўся з глыбін возера. Ён рос даволі хутка, нібы з вады яго пад штурхоўвалі акуні і плоткі. Увесь касагор паружавеў. Шурпатыя скуры хваін засвяціліся. Можна было падумаць, што яны пустыя і празрыстыя і ўнутры запаліліся раптам свечкі. Лычок вожыка ад сонечнага прывятання ўспыхваў залатым дукатам. Свежа было ў паветры. Усё выглядала так молада і ярка — нібы нарадзілася першая на свеце раніца. I вожык — самы першы на свеце. I зайцы — самыя першыя на свеце. I баравічкі — самыя першыя...
Дзед пазіраў навокал яснымі, захопленымі вачыма, выкупанымі ў маладой раніцы. Унукі так разгуляліся, што дзеду прыйшлося стрымаць іх малады імпэт. Ён глядзеў на малых добрымі вачыма і сказаў строгім го ласам:
— Ведаеце, дзеткі, што гэта лес, а не тэатр. Яшчэ можам натрапіць на гаспадара.
Дзед меў на ўвазе старога ваўка, свайго равесніка.

Size