На дарозе да сваей бацькаушчыны

1 2

У справе мовы ў жыдоў ёсць трагедыя: апроч самабытнай гэбрайскай мовы ў іх ёсць яшчэ «голусны» нанос — жаргон, сапсутая нямецкая мова, якая, аднак, мае сваю літаратуру, досыць багатую. А галоўным чынам яна моцна тым, што жыдоўскія простыя масы ведаюць толькі яе, як жывую мову. Прыхільнікі жаргону называюцца «юдышыстамі». I вось адбываюцца пастаянныя змаганні паміж «гэбраістамі» і «юдышыстамі».
Першыя кажуць, што «гэбрайская мова — самабытная мова жыдоўскага народа, якую ён ужываў, быўшы вольным гаспадаром сваёй зямлі; у ёй жыве наша душа, першая крыніца ўсходняй натуры, у ёй жыве наш гістарычны скарб — нашыя прарокі, а жаргон — мова запазычаная, чужая».
Другія кажуць, што «юдыш» (жаргон) — гэта тая мова, якая пранікла ўсю нашу душу ў час «голусу»; мова народная, жывая, на якой стварылася ўся нашая народная творчасць, звычаі, традыцыі, што гэтая мова зрабілася часткай нас саміх. А гэбрайская мова мёртвая цяпер, як лацінская, старагрэцкая або царкоўнаславянская мова.
Кожны па-своііму мае рацыю ў гэтай справе. I пэўна прыйдуць да згоды. ІШат хто з жыдоўскіх літаратараў піша на абедзвюх мовах. Але наогул, дзве родныя мовы ў аднаго народа справе нацыянальнага адраджэння не дапамагаюць і змяншаюць сілы, дзелячіі іх на дзве часці.
Шмат дапамагла сіянісцкаму руху апошняя вялікая вайна. 3 аднаі о боку, жйдоўскае насяленне, якое перанесла за гэты час нязлічаныя жудасныя няшчасці, прыйшло да таго пераканання, што трэба дамагацца ўсімі сіламі здабыць свой нацыянальны прыпынак, родны куток. Тады толысі другія нацыі іначай будуць лічыцца з ім. А з другога боку, Англія так пакіравала палітыку, што выказала пажаданне адбудаваць для жыдоў гістарычную Палестыну.
Яшчэ летась мы чыталі ў газетах аб складзе жыдоўскага міністэрства ў Шлестыне. Мары пачалі пераходзіць у праўдзівасць. Галоўныя кіріўнікі сіянізму стараліся мець свой уплыў пры мірнай канферэіцыі, дзе ім шмат абяцалі; яны дамагаюцца ў Вышэйшай Радь, каб развязаць гэтае адвечнае жыдоўскае пытанне нараўне з тытаннямі ўсіх іншых народаў у кірунку незалежнага жыцця. Багі ўсясветнай палітыкі прыхільна глядзяць на гэта.
Праца сіянісіаў, галоўным чынам, кіпіць на Беларусі. Цяперашняя іхняя каіферэнцыя ў Менску працавала пад лозунгам; «Нарыхтаваць нірод для краю і край для народу». Настрой такі, што мары аб зд>быванні свайго Сіёну спаўняюцца, што хутка жыдоўскі народ. вернецца да маці роднай, і Шэхіна (сімвал жыдоўскай націіі) вытра свае заплаканыя вочы.
За аддачу жьдам Палестыны выказаліся цяпер усе большыя народы зямлі. V сучасны момант перашкаджаюць гэтаму вось якія справы: 1) нгпаразуменні паміж Англіяй і Францыяй, 2) арабы, насяляючыя Палестыну, 3) ліквідацыя турэцкай справы, 4) малы лік жьцоў у Палестыне, 5) эканамічная справа і 6) святыя месцы магвметан і хрысціян.

1 2
Size